Organizacje a legislacja

Celem Programu Organizacje Pozarządowe a Legislacja OPAL było działanie na rzecz poprawy warunków prawnych regulujących funkcjonowanie organizacji pozarządowych.

Projekt regulował zasady, tryby oraz formy współpracy pomiędzy organami administracji publicznej (rządowymi i samorządowymi), a organizacjami pozarządowymi, działalność tych organizacji, zasady ich funkcjonowania, zasady wyodrębniania organizacji użyteczności publicznej oraz nadzoru nad tymi organizacjami, a także ich kontroli. Projekt regulował również warunki pracy wolontariuszy. Do systemu polskiego prawa wprowadza się definicję "organizacji pozarządowej" oraz "wolontariusza". Ponadto wprowadza się nową instytucję prawną - organizacje użyteczności publicznej.

Ustawowe rozwiązania kwestii współpracy władz publicznych z sektorem pozarządowym, jak również samego usytuowania sektora obywatelskiego w ramach systemu ustrojowego RP, stanowił stały postulat III sektora. Brak uregulowania ustawowego stanowi dotkliwy problem zarówno dla sektora, jak również dla władz publicznych. Nie mają ono obecnie, poza niektórymi przepisami ustawy o finansach publicznych, jasnych reguł postępowania z organizacjami pozarządowymi.
Dla realizacji tego celu kluczowe jest właściwe rozpoznanie wad istniejącego systemu prawnego oraz zalet i ewentualnych niebezpieczeństw nowych rozwiązań prawnych. Program OPAL był właściwym adresatem wszystkich uwag i opinii dotyczących ułomności istniejących przepisów, a także na temat propozycji nowych rozwiązań. Nie zajmował się natomiast poradnictwem prawnym, to znaczy doradzaniem jak żyć w warunkach ułomnego prawa.

Wynikiem pracy wielu zaangażowanych w sprawę osób 24 kwietnia 2003 roku Sejm uchwalił Ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.